Opłatę klimatyczną pobierają podmioty świadczące usługi noclegowe, czyli hotele, pensjonaty, hostele, kwatery prywatne oraz campingi. Obowiązek jej pobierania nakładają na przedsiębiorców władze lokalne gminy lub miasta, które wprowadziły tę opłatę na swoim terenie. Następnie zebrane środki trafiają do budżetu danej jednostki samorządu terytorialnego, która przeznacza je na cele związane z ochroną środowiska i turystyką.
Opłata klimatyczna (zwana także opłatą miejscową lub klimatyczną) to danina publiczna pobierana od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych w miejscowościach o szczególnych właściwościach klimatycznych. Obowiązek jej pobierania wynika z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Co ważne, nie każda gmina może ją wprowadzić – prawo do pobierania tej opłaty mają wyłącznie miejscowości, którym Minister właściwy do spraw zdrowia nadał status obszaru uzdrowiskowego lub obszaru ochrony uzdrowiskowej. Samo wprowadzenie opłaty wymaga podjęcia stosownej uchwały przez radę gminy, która określa stawkę (nieprzekraczającą ustawowego maksimum) oraz zasady jej pobierania.
Kto pobiera opłatę klimatyczną i jak rozlicza się z gminą?
Podmiotem zobowiązanym do pobierania opłaty klimatycznej nie jest sam turysta, lecz inkasent – czyli podmiot wyznaczony przez gminę do jej zbierania. W rzeczywistości inkasentami są najczęściej właściciele obiektów noclegowych (hoteli, pensjonatów, kwater prywatnych, campingów czy domów wczasowych). Gmina wyznacza inkasentów odrębną uchwałą rady, która wskazuje konkretne osoby lub podmioty oraz określa termin płatności zebranych środków. Inkasent pobiera opłatę od każdego gościa spełniającego ustawowe przesłanki, a następnie odprowadza zebrane kwoty na rachunek gminy w terminach określonych w uchwale. Powinniśmy wiedzieć, że inkasentowi przysługuje wynagrodzenie za inkaso (wyrażone procentowo od zebranej kwoty), którego wysokość także ustala rada gminy. Rozliczenie z gminą odbywa się na podstawie prowadzonej przez inkasenta ewidencji gości – stąd pilne jest rzetelne dokumentowanie pobytów. Zaniechanie poboru lub nieprzekazanie zebranej opłaty może skutkować odpowiedzialnością karnoskarbową inkasenta.
Kiedy opłata nie jest pobierana?
Ustawa przewiduje szereg zwolnień podmiotowych. Osoby wymienione w ustawie (m.in. osoby niewidome i ich przewodnicy, zorganizowane grupy dzieci i młodzieży szkolnej) są zwolnione z obowiązku wnoszenia tej daniny. Inkasent musi znać te wyłączenia, ponieważ odpowiada za prawidłowość poboru.
Podmioty zobowiązane do poboru opłaty klimatycznej:
- Właściciele i zarządcy hoteli oraz moteli
- Prowadzący pensjonaty i domy wczasowe
- Właściciele kwater prywatnych przyjmujących gości
- Zarządcy campingów i pól namiotowych
- Prowadzący hostele i schroniska turystyczne
- Podmioty zarządzające domami wypoczynkowymi
- Osoby wynajmujące pokoje gościnne w ramach działalności agroturystycznej
- Zarządcy obiektów konferencyjno-szkoleniowych z bazą noclegową (w miejscowościach uzdrowiskowych)
Czy każdy właściciel obiektu noclegowego w gminie uzdrowiskowej automatycznie staje się inkasentem? Nie – formalnie musi zostać wyznaczony uchwałą rady gminy. „Samo prowadzenie działalności noclegowej nie przesądza o obowiązku inkasa bez stosownego aktu prawa miejscowego.” Gmina powinna zatem zadbać o aktualność uchwał, przede wszystkim gdy na jej terenie pojawiają się nowe obiekty. Brak wyznaczenia inkasenta nie zwalnia jednak gminy z prawa do poboru opłaty w innym trybie – wówczas zobowiązany do jej zapłaty pozostaje sam gość, który powinien uiścić należność .
Pobieranie opłaty klimatycznej to obowiązek, który nie spoczywa na każdym podmiocie prowadzącym działalność turystyczną. Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych bardzo dokładnie wskazują, kto musi ją naliczać i rozliczać z urzędem gminy.
Opłata klimatyczna – kto ma obowiązek jej pobierania?
Obowiązek pobierania tej daniny publicznej spoczywa na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które prowadzą miejsca noclegowe na obszarach uzdrowiskowych lub obszarach ochrony uzdrowiskowej. Dotyczy to przede wszystkim właścicieli pensjonatów, hoteli, kwater prywatnych, campingów i domków letniskowych. Ustawa nie różnicuje formy prawnej podmiotu – liczy się wyłącznie fakt prowadzenia działalności polegającej na świadczeniu usług noclegowych. Gminy uzdrowiskowe mają prawo, a nie obowiązek, wprowadzenia tej opłaty na swoim terenie – uchwalają ją samodzielnie w drodze uchwały rady gminy. Znaczy to, że podmiot prowadzący nocleg w danej miejscowości powinien sprawdzić, czy gmina w ogóle taką uchwałę podjęła.
Inkasenci opłaty klimatycznej pobierają ją od osób fizycznych przebywających czasowo w danej miejscowości dłużej niż dobę w celach wypoczynkowych, zdrowotnych lub turystycznych. Kwota jest naliczana za każdy dzień pobytu, a jej maksymalną wysokość ustala co roku minister finansów w obwieszczeniu – w ostatnim roku wyniosła ona 4,50 zł dziennie od osoby. Ważne, że opłata dotyczy tylko gości, nie prowadzącego obiekt. Właściciel lub zarządca miejsca noclegowego pełni tu rolę pośrednika – pobiera środki od turysty i następnie przekazuje je do kasy gminy w ustalonych terminach.
Kto jest zwolniony z płacenia tej daniny?
Nie wszyscy przebywający w miejscowości uzdrowiskowej muszą płacić. Ustawodawca przewidział szereg zwolnień podmiotowych. Osoby niewidome i ich przewodnicy, pracownicy zakładów lecznictwa uzdrowiskowego, dzieci do lat szesnastu oraz osoby przebywające w szpitalach są wolne od tego zobowiązania. Podobnie traktowani są inwalidzi ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz ich opiekunowie. Inkasentem nie musi być wyłącznie sam właściciel nieruchomości – gmina może w drodze uchwały wyznaczyć konkretne podmioty jako inkasenci i ustalić im wynagrodzenie za czynności związane z poborem.
Rozliczenie z gminą wymaga prowadzenia ewidencji pobranych kwot i terminowego odprowadzania należności. Brak poboru lub zaniżenie opłaty może skutkować odpowiedzialnością inkasenta na zasadach Ordynacji podatkowej. Podmiot wyznaczony jako inkasentem odpowiada całym swoim majątkiem za pobrane, a niewpłacone kwoty. Właściciele obiektów noclegowych działających na terenach uzdrowisk powinni każdego roku weryfikować aktualną stawkę opłaty miejscowej oraz treść uchwały właściwej rady gminy – stawki i szczegółowe zasady poboru mogą się zmieniać. Można też pamiętać, że opłata klimatyczna i opłata miejscowa to dwie odrębne daniny – ta pierwsza obowiązuje wyłącznie na terenach uzdrowiskowych, jednak druga może być wprowadzana na innych obszarach o walorach turystycznych lub krajobrazowych.
Pobyt w polskich kurortach wiąże się z dodatkowym kosztem, o którym wielu turystów dowiaduje się dopiero przy wymeldowaniu. Opłata klimatyczna to danina publiczna pobierana od osób przebywających czasowo w określonych miejscowościach, a jej wysokość i zasady naliczania różnią się zależnie gminy.
Jak gminy ustalają i egzekwują opłatę klimatyczną?
Rada gminy każdego roku uchwala stawkę tej opłaty, jednak nie może ona przekroczyć ustawowego maksimum określonego przez Ministra Finansów. W ostatnim roku górna granica wynosiła 4,50 zł za każdy dzień pobytu. Miejscowości o statusie uzdrowiska lub obszaru ochrony uzdrowiskowej mają prawo do pobierania wyższych stawek niż zwykłe gminy turystyczne. Przykładowo Krynica-Zdrój pobiera stawkę bliską maksimum, w czasie gdy mniejsze nadmorskie miejscowości często stosują stawki rzędu 2-3 zł za dobę. Gmina musi równocześnie zaspokoić warunki klimatyczne i przyrodnicze, by w ogóle móc wprowadzić tę opłatę – nie każda miejscowość ma do tego prawo.
Obowiązki obiektów noclegowych przy pobieraniu daniny
Hotele, pensjonaty, kwatery prywatne i apartamenty na wynajem są tzw. inkasentami – pobierają opłatę w imieniu gminy i odprowadzają ją na rachunek urzędu gminy w ustalonych terminach. Właściciel obiektu musi prowadzić ewidencję gości i dokładnie rozliczać każdy dzień pobytu. Opłata jest naliczana za każdą dobę, nie za całą rezerwację – jeśli gość przebywa 5 dni, zapłaci pięciokrotność stawki dobowej. Inkasenci otrzymują prowizję od pobranych kwot, zazwyczaj w wysokości kilku procent.
Elementy pobytu zwolnione z opłaty lub naliczane inaczej to sprawa często pomijana. Zwolnienia przysługują m.in.:
- Osobom przebywającym w związku z leczeniem szpitalnym lub sanatoryjnym
- Pracownikom obiektów noclegowych zamieszkałym na miejscu służbowo
- Osobom, które ukończyły 18 lat i uczą się lub studiują stacjonarnie
- Weteranom wojennym i osobom posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności
- Osobom, które nie ukończyły 18 roku życia
- Zorganizowanym grupom dzieci i młodzieży szkolnej przebywającym na zielonych szkołach
- Podatnikom posiadającym nieruchomość na terenie gminy i opłacającym podatek od nieruchomości
- Osobom przebywającym w obiektach niewpisanych na listę inkasentów danej gminy
Tabela porównawcza stawek w wybranych polskich kurortach
| Miejscowość | Typ miejscowości | Stawka dobowa |
|---|---|---|
| Krynica-Zdrój | Uzdrowisko | 4,50 zł |
| Zakopane | Gmina turystyczna | 3,20 zł |
| Sopot | Gmina turystyczna | 2,80 zł |
| Ciechocinek | Uzdrowisko | 4,30 zł |
| Ustka | Gmina nadmorska | 2,50 zł |
Kontrolę nad prawidłowością rozliczeń sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta – to on może wszcząć postępowanie podatkowe wobec inkasenta, który nieprawidłowo nalicza lub zatrzymuje pobrane środki. Turysta, któremu obiekt pobrał opłatę klimatyczną mimo braku uchwały gminy lub poza sezonem wskazanym w przepisach lokalnych, ma prawo do jej zwrotu.
Opłata klimatyczna w prywatnych noclegach to temat, który budzi sporo wątpliwości podobnie jak wśród właścicieli apartamentów, jak i wynajmujących pokoje. Obowiązek jej pobierania nie jest powszechnie znany, a przepisy bywają interpretowane różnie zależnie gminy. Powinniśmy wiedzieć, co mówi polskie prawo i kiedy dokładnie powstaje obowiązek naliczania tej daniny.
Czy apartament prywatny ma obowiązek pobierania opłaty miejscowej?
Opłata klimatyczna, oficjalnie nazywana opłatą miejscową lub uzdrowiskową, regulowana jest ustawą o podatkach i opłatach lokalnych. Podstawowy warunek jest jeden: gmina musi najpierw wprowadzić ją uchwałą rady gminy. Jeśli dana miejscowość nie podjęła takiej uchwały, żaden wynajmujący – ani hotel, ani właściciel apartamentu – nie ma podstaw prawnych do jej pobierania. Samo położenie noclegu w atrakcyjnej turystycznie okolicy nie przesądza o tym obowiązku. To lokalny samorząd decyduje, czy i w jakiej wysokości opłata obowiązuje na jego terenie.
Gdy gmina wprowadzi opłatę miejscową, obowiązek jej pobierania spoczywa na każdym podmiocie świadczącym usługi noclegowe – jakkolwiek tego, czy jest to duży hotel, pensjonat, czy prywatna osoba wynajmująca jeden pokój przez platformę taką jak Airbnb lub Booking. Właściciel nieruchomości staje się wówczas inkasentem – pobiera opłatę od gościa i odprowadza ją do kasy gminy w ustalonych terminach. Stawki ustalane są przez gminę, ale nie mogą przekroczyć maksymalnego limitu określonego corocznie przez Ministerstwo Finansów. W ostatnim roku górna granica opłaty miejscowej wynosiła 3,22 zł za dobę pobytu.
Kto jest zwolniony z opłaty i jak wygląda rozliczenie?
Nie każdy gość musi opłatę uiszczać. Ustawa przewiduje szereg zwolnień. Dotyczą one między innymi osób trwale lub czasowo zameldowanych w danej miejscowości, osób przebywających w celach leczniczych w zakładach opieki zdrowotnej, a także niewidomych i ich przewodników. Dzieci do lat czterech także są zwolnione z opłaty. Właściciel apartamentu powinien zatem weryfikować status gościa – wystarczy krótka deklaracja lub okazanie dobrego dokumentu.
Rozliczenie z gminą odbywa się zazwyczaj w cyklach miesięcznych lub kwartalnych, zgodnie z treścią lokalnej uchwały. Inkasent – czyli wynajmujący – prowadzi ewidencję gości, na podstawie której wylicza należną kwotę. Pamiętaj, że zaniedbanie tego obowiązku może skutkować konsekwencjami podatkowymi, bo gmina ma prawo przeprowadzić kontrolę. W rzeczywistości wielu właścicieli prywatnych noclegów nie zdaje sobie sprawy z tego mechanizmu, nie zwalnia ich z odpowiedzialności. Jeśli wynajmujesz apartament w miejscowości turystycznej – koniecznie sprawdź uchwałę lokalnej rady gminy, zanim wystawisz pierwsze rachunki gościom.